Jak zatrudnić obywatela Ukrainy po 24 lutego?

12.04.2022

Już 2,5 miliona obywateli Ukrainy uciekło przed wojną do Polski. Chcą zostać, żyć normalnie, pracować. Rząd przyjął w marcu specjalną ustawę, która ma na celu pomoc uchodźcom. Przygotowane rozwiązania umożliwiają im legalny pobyt w naszym kraju. Jakie przepisy uchwalono w kwestii zatrudnienia sąsiadów zza wschodniej granicy?

Jak zatrudnić obywatela Ukrainy po 24 lutego

Autor obrazka: CoWomen, źródło: Unsplash

Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa umożliwia legalny pobyt w Polsce i reguluje między innymi szybszy tryb zatrudnienia.  Przekroczenie granicy w czasie konfliktu zbrojnego, zarejestrowane przez Straż Graniczną, daje obywatelom Ukrainy prawo do legalnego pobytu w Polsce przez 18 miesięcy z możliwością przedłużenia. 

Każdy z nich otrzyma numer PESEL, by móc korzystać z szeregu usług publicznych. Wniosek o nadanie numeru PESEL obywatel Ukrainy składa w urzędzie gminy. W rejestrze PESEL zaś wprowadzona została nowa kategoria oznaczenia cudzoziemca, tj. UKR w celu wyszczególnienia numerów PESEL osób, którym numer został nadany w trybie specjalnym. Resort rodziny i polityki społecznej zadeklarował szybkie otwarcie rynku pracy dla uchodźców z Ukrainy.

 

Zasady zatrudniania obywateli Ukrainy do 24 lutego 2022 roku

Do obywateli Ukrainy stosuje się przepisy o zatrudnianiu obcokrajowców (osób z państw trzecich), jako że kraj ten nie jest członkiem Unii Europejskiej ani Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Muszą oni posiadać legalny pobyt i zezwolenie na pracę w Polsce. Nawet w przypadku zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych np. zlecenia wymagane jest uzyskanie zezwolenia na pracę.

Na zasadach ogólnych obowiązujących przed 24 lutego 2022 roku, aby Ukrainiec mógł podjąć legalną pracę w Polsce, musiał on posiadać:

  • legalny pobyt czyli wizę krajową wydaną w polskim konsulacie w Ukrainie na maksymalnie rok, wizę Schengen, zezwolenie na pobyt czasowy lub stały, uprawniający do karty pobytu, ruch bezwizowy na podstawie paszportu biometrycznego czyli 90 dni w Polsce w ciągu 180 dni.
  • zezwolenie na pobyt i pracę.

 
Nadanie statusu uchodźcy także legalizowało pobyt, ten proces mógł trwać nawet 12 miesięcy. Aktualnie już nie trzeba czekać na nadanie tego statusu. Osoba ze statusem uchodźcy nie musi też ubiegać się o zezwolenie na pracę.

 

Jak zatrudnić obywateli Ukrainy po 24 lutego 2022 roku?

 
Art. 19 specustawy reguluje pracę obywateli Ukrainy w Polsce. Mają oni prawo do wykonywania pracy w naszym kraju w okresie pobytu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Ich pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej musi być uznany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 lub są obywatelami Ukrainy, przebywającymi legalnie w Polsce. Pracodawca zaś musi powiadomić, w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy, powiatowy urząd pracy, właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania pracodawcy, o powierzeniu wykonywania pracy temu obywatelowi. Powiadomienia dokonuje się poprzez system praca.gov.pl
 
Dane, jakie pracodawca ma obowiązek przekazać: 

1) informacje dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy: 

  • nazwę albo imię (imiona) i nazwisko,
  • adres siedziby albo miejsca zamieszkania,
  • numer telefonu lub adres poczty elektronicznej o charakterze służbowym,
  • numer identyfikacyjny NIP i REGON w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, albo numer PESEL w przypadku osoby fizycznej,
  • numer wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia – w przypadku podmiotu powierzającego wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy, który prowadzi agencję zatrudnienia świadczącą usługi pracy tymczasowej,
  • symbol PKD oraz opis wykonywanej działalności związanej z pracą obywateli Ukrainy; 

2)  dane osobowe obywatela Ukrainy: 

  • imię (imiona) i nazwisko,
  • datę urodzenia,
  • płeć,
  • obywatelstwo,
  • rodzaj, numer i serię dokumentu podróży lub innego dokumentu stwierdzającego lub pozwalającego ustalić tożsamość oraz państwo, w którym wydano ten dokument,
  • numer PESEL, jeśli został nadany,
  • rodzaj umowy pomiędzy pracodawcą a obywatelem Ukrainy,
  • stanowisko lub rodzaj wykonywanej pracy.

W kolejnym kroku dane powyższe są przesyłane przez ministra właściwego do spraw pracy do następujących instytucji w zakresie niezbędnym do realizacji ich zadań ustawowych:

  • Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
  • Państwowej Inspekcji Pracy,
  • Straży Granicznej, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

 

Rejestracja w urzędzie pracy i OHP

Obywatele Ukrainy sami mogą zarejestrować się w polskim urzędzie pracy jako osoby bezrobotne lub poszukujące pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 albo pkt 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Nie muszą oni spełniać warunku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Art. 21 specustawy daje Ochotniczym Hufcom Pracy prawo do realizacji zadań, wynikających z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy również dla obywateli Ukrainy uprawnionych do wykonywania pracy w Polsce w wieku między 15 a 25 lat.

 

Co powinieneś wiedzieć, chcąc zatrudnić obywatela Ukrainy?

 
Zanim zatrudnisz obywatela Ukrainy, sprawdź legalność jego pobytu w Polsce i poproś o dokumenty o tym świadczące. W kolejnym etapie musisz zalegalizować pracę tej osoby w zależności od wybranej opcji -  jako pracodawca występujesz do PUP o rejestrację oświadczenia bądź z wnioskiem do Urzędu Wojewódzkiego o wydanie zezwolenia na pracę. W niektórych przypadkach musisz dopełnić dodatkowych formalności, np. obowiązku informacyjnego o podjęciu bądź niepodjęciu pracy przez cudzoziemca.
 
Podpisując umowę, postępujesz tak, jak w przypadku obywatela polskiego. Upewnij się, żeby rozumiał treść umowy. Jeśli mówi po polsku, zapisz to w umowie, jeśli nie - zadbaj o umowę w dwóch wersjach językowych. Najprościej zatrudnisz obywatela Ukrainy poprzez oświadczenie o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi, które rejestrujesz w powiatowym urzędzie pracy. Zasada ta dotyczy nie tylko Ukraińców, ale obywateli Gruzji, Armenii, Mołdawii, Białorusi i Rosji. Do tej pory na oświadczenie można było zatrudnić obywateli Ukrainy na sześć miesięcy w ciągu kolejnych dwunastu miesięcy kalendarzowych. Znowelizowana ustawa o cudzoziemcach wydłużyła ten okres i od 29 stycznia 2022 roku na podstawie oświadczenia można pracować 24 miesiące, a następnie wnioskować o kolejne 24 miesiące. 
 
W oświadczeniu powinieneś wskazać:

  • miejsce wykonywania pracy,
  • formę zatrudnienia (tryb umowy),
  • stawkę wynagrodzenia,
  • wymiar czasu pracy
  • okres, na jaki zatrudniasz pracownika.

Zgodnie z tymi przepisami, po rejestracji oświadczenia w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako pracodawca jesteś zobowiązany poinformować PUP o podjęciu pracy przez Ukraińca w dniu rozpoczęcia pracy albo do 7 dni poinformować o niepodjęciu pracy. Oświadczenie powinno zostać rozpatrzone w ciągu 7 dni roboczych od dnia jego złożenia. W przypadku, gdy sprawa będzie wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, PUP powinien to zrobić w ciągu 30 dni od dnia złożenia oświadczenia, jednak w złożonych sprawach może to trwać aż do dwóch miesięcy.

 

Related Blogs