Akkoord bereikt over btw in het digitale tijdperk - een mijlpaal in de digitalisering van de EU-belastingen

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 26 mei 2026 om de publicatie van het EU-werkprogramma voor ViDA voor 2026 te weerspiegelen, waarmee de planning voor de implementatie officieel is vastgelegd.

De Europese Unie heeft een belangrijke mijlpaal bereikt in de digitalisering van haar belastingsysteem met de aanname van de btw in het digitale tijdperk (ViDA)-hervormingen. Na de definitieve goedkeuring door het Europees Parlement in februari 2025 en een eerder akkoord door de ECOFIN-raad in november 2024, heeft de Raad van de Europese Unie op 11 maart 2025 de wetgevingsmaatregelen voor de 3 pijlers van ViDA officieel aangenomen. Deze hervormingen zijn op 25 maart 2025 gepubliceerd in het Publicatieblad (PbEU) en zijn op 14 april 2025 in werking getreden. Dit markeert een sleutelmoment in de modernisering van de EU-belastingen en legt de basis voor het afronden van de implementatietredes en gedetailleerde regels. De Europese Commissie heeft deze uitrol verder verduidelijkt door in mei 2026 haar werkprogramma voor 2026 te publiceren, waarin de gefaseerde planning voor de implementatie wordt geschetst.

Het veranderende ViDA-voorstel en de amendementen

Het ViDA-pakket, zoals gewijzigd op voorstel van de Europese Commissie, stond twee jaar lang hoog op de agenda van de ECOFIN-raad, waarbij verschillende elementen het onderwerp waren van intensieve onderhandelingen. Een bijzonder controversieel onderdeel was de regeling voor de 'veronderstelde leverancier' (deemed supplier) binnen de pijler 'Platformeconomie'. Na veel overleg is er een breed compromis bereikt, met updates voor de planning van de uitrol en verduidelijking van specifieke onderdelen. Dankzij de inzet van de landen die het EU-voorzitterschap bekleedden, is het pakket dit voorjaar eindelijk afgerond en aangenomen.

Sinds de aankondiging op 8 december 2022 is er over ViDA actief onderhandeld door de EU-lidstaten. De beslissende goedkeuring door het Europees Parlement in februari 2025, volgend op het ECOFIN-akkoord, en de daaropvolgende aanname door de Raad van de Europese Unie op 11 maart 2025, markeren belangrijke stappen naar een groeiende consensus over het stroomlijnen van digitale btw-rapportering in de hele EU.

Waarom ViDA nodig is: Het aanpakken van de hardnekkige btw-kloof in Europa

De btw-kloof, gedefinieerd als het verschil tussen de verschuldigde en de feitelijk geïnde btw, blijft een groot probleem. In haar meest recente analyse laat het btw-kloofrapport 2025 van de Europese Commissie (met gegevens over 2023) zien dat de geschatte btw-nalevingskloof in de Europese Unie ongeveer € 128 miljard bedroeg, wat overeenkomt met een verlies van 9,5% van de totale btw-verplichting. Dit cijfer is een duidelijke stijging ten opzichte van de kloof van € 89 miljard in 2022 (7%), wat wijst op een ombuiging van de positieve neerwaartse trend uit voorgaande jaren, waaronder de daling van € 99 miljard in 2020 naar € 61 miljard in 2021.

De uitdagingen rond naleving blijven ongelijk verdeeld binnen de EU. Het rapport van 2025 wijst Roemenië aan als het land met de grootste btw-kloof in relatieve termen, op een geschatte 30,0%, gevolgd door Malta op ongeveer 24,2%. In tegenstelling hiermee laten koplopers zoals Oostenrijk (een kloof van ongeveer 1,0%) en Finland (ongeveer 3,0%) zien wat het potentieel is van een zeer efficiënte inning.

Hoewel eerdere edities van het rapport de nadruk legden op de sterke prestaties van Italië, waaronder een vermindering van de btw-kloof met 10,7 procentpunten sinds 2020, legt de analyse van 2025 meer nadruk op de lidstaten met de grootste relatieve kloof. Dit biedt een actuele kijk op de plekken waar de meest dringende uitdagingen op het gebied van naleving blijven bestaan.

Kijk voor een uitgebreide specificatie in het EU btw-kloofrapport 2025.

Deze verliezen hebben ernstige gevolgen. Btw is goed voor ongeveer 27% van de totale jaarlijkse belastinginkomsten van de EU, dus elk tekort heeft een grote impact op de nationale begrotingen en de mogelijkheden om openbare diensten te financieren.

ViDA wil deze kloof verder verkleinen door de btw-naleving en de efficiëntie van de rapportering te verbeteren. Het ondersteunt de groeiende trend van verplichte elektronische facturatie en rapportering, die cruciale hulpmiddelen zijn in de strijd tegen btw-fraude. Nu landen als Italië, Servië, Roemenië, Polen, Letland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en België elektronische facturatie tussen bedrijven (B2B) invoeren of plannen, zal ViDA een robuuster en geharmoniseerd systeem creëren om de btw-kloof in de hele EU aan te pakken.

Belangrijkste onderdelen en herziene planning

Autonomie voor binnenlandse e-facturatie

Met de aanname van ViDA krijgen lidstaten onder bepaalde voorwaarden de autonomie om e-facturatieverplichtingen in te voeren voor binnenlandse transacties en om af te zien van het recht op acceptatie door de koper, zonder dat voorafgaande goedkeuring voor een uitzondering van de Europese Commissie onder de Btw-richtlijn 2006/112/EG nodig is. Deze wijziging geldt voor binnenlandse transacties tussen gevestigde bedrijven (met uitsluiting van intracommunautaire leveringen).

Daarnaast moeten bedrijven klaar zijn om e-facturen te ontvangen wanneer een lidstaat een binnenlands e-facturatiesysteem invoert, aangezien het uitreiken van e-facturen niet langer afhankelijk zal zijn van de toestemming van de klant.

Deze bepalingen zijn in werking getreden op 14 april 2025, 20 dagen na hun publicatie in het Publicatieblad. Dit stelt lidstaten ook in staat om accreditatiesystemen op te zetten voor externe dienstverleners die facturen uitreiken namens belastingplachtigen, en stroomlijnt het proces voor lidstaten om hun binnenlandse facturatiesystemen te digitaliseren.

Verplichte intracommunautaire elektronische facturatie

Vanaf 1 juli 2030, wordt elektronische facturatie (e-facturatie) volgens de Europese e-facturatiestandaard (EN 16931) verplicht voor intracommunautaire transacties. Het is belangrijk om te weten dat deze verplichting specifiek geldt voor intracommunautaire transacties; voor andere transacties, zoals binnenlandse leveringen, kunnen nog steeds andere formaten, waaronder papieren facturen, worden gebruikt. Hybride formaten, zoals het Duitse ZUGFeRD of het Franse technisch identieke equivalent Factur-X, worden als geldig beschouwd als ze de vereiste datastructuur bevatten.

De Europese normalisatie-instelling CEN heeft de bijgewerkte semantische standaard EN 16931‑1:2026 goedgekeurd, die specifiek is aangepast voor B2B-transacties en digitale rapporteringsverplichtingen. De nieuwe standaard, EN 16931-1:2026, vervangt de eerdere versies en bevat nieuwe velden ter ondersteuning van de digitale rapporteringsverplichtingen (zie de sectie hieronder voor meer details). Deze is op 18 maart 2026 officieel door CEN vrijgegeven.

Een belangrijke update biedt lidstaten ook de flexibiliteit om alternatieve standaarden te gebruiken voor binnenlandse transacties bij het verplicht stellen van e-facturatie. Hierdoor kunnen landspecifieke systemen worden ingezet zonder dat deze botsen met het EU-brede kader.

Opvallend is dat het bezit van een e-factuur voor in aanmerking komende transacties een materiële voorwaarde wordt voor de aftrek of teruggaaf van btw, een wijziging ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen. In een door Frankrijk voorgesteld compromis kunnen belastingplichtigen gebruikmaken van externe e-facturatiediensten. Voor juridische doeleinden zullen e-facturen papieren facturen vervangen, behalve in een beperkt aantal omstandigheden.

Om naleving en data-integriteit te waarborgen, zijn er basisvalidaties of technische vereisten voor e-facturen opgenomen, de zogenaamde 'accreditatiesystemen', waarmee belastingdiensten datastructuren via een platform kunnen controleren.

Onder het herziene ViDA-voorstel is de deadline voor het uitreiken van intracommunautaire facturen 10 dagen na het belastbare feit, hoewel dit nog steeds korter is dan de huidige regel van 15 dagen. Alle DRR-data moeten voldoen aan de EN 16931‑1:2026-standaard, die velden bevat zoals IBAN, details over triangulatie, opeenvolgende nummering van correctiefacturen en informatie over de btw-regeling. Een e-factuur moet worden uitgereikt binnen 10 dagen na ontvangst van de betaling in het geval van vooruitbetalingen, en binnen 5 dagen na levering in het geval van self-billing. Dit is bedoeld om een balans te vinden tussen het gemak van naleving en de tijdige beschikbaarheid van gegevens. Nogmaals, deze specifieke timingvereisten gelden niet voor de rapporteringssystemen van lidstaten voor binnenlandse leveringen.

Daarnaast is het voorstel om het gebruik van verzamelfacturen te verbieden van tafel. In plaats daarvan mogen verzamelfacturen worden uitgereikt als de btw op de factuur in dezelfde maand opeisbaar is, de verzamelfactuur uiterlijk op de 10e van de volgende maand wordt uitgereikt en de levering niet fraudegevoelig is in een lidstaat die ervoor heeft gekozen om het gebruik ervan te verbieden. Bovendien moet elke lidstaat die na 1 januari 2024 een nationaal realtime-rapporteringssysteem heeft ingevoerd, dit harmoniseren met de Europese ViDA-standaard.

Belangrijkste updates van de Europese standaard EN 16931-1:2026 voor B2B

De bijgewerkte semantische standaard EN 16931-1:2026 introduceert belangrijke wijzigingen ter ondersteuning van B2B-transacties en de ViDA digitale rapporteringsverplichtingen. Waaronder:

• Nieuwe factuurgegevens: Bepalingen voor het toevoegen van bank-IBAN-gegevens, het vermelden van het gebruik van de vereenvoudigingsregeling voor triangulatie (waar relevant) en het opnemen van een opeenvolgende nummering voor correctiefacturen.

• Transactie-ondersteuning: Verbeteringen voor het vergemakkelijken van herhaal- en meervoudige bestellingen, het toevoegen van kortingen bij snelle betaling/boetes bij te late betaling en het beheren van FX-informatie (valutaomwisseling).

• Btw-regelingen: Opname van een breder scala aan vrijgestelde leveringen en ondersteuning voor nationale speciale btw-regelingen (bijv. de margeregeling).

Deze updates bouwen voort op eerdere conceptversies en zijn nu officieel vastgelegd in de definitieve EN 16931-1:2026-standaard die in maart 2026 door CEN is gepubliceerd.

Verplichte B2B intracommunautaire digitale rapporteringsverplichting (DRR)

Vanaf 1 juli 2030, moeten alle bedrijven specifieke intracommunautaire B2B-transacties digitaal rapporteren aan hun lokale belastingdienst. Deze digitale rapporteringsverplichting (Digital Reporting Requirement - DRR) geldt voor leveranciers en hun klanten voor gegevens op kopniveau van intracommunautaire leveringen, verwervingen, B2B-diensten, verlegde btw-scenario's wanneer de leverancier niet is gevestigd, energieleveranties aan een belastingplichtige wederverkoper en triangulatie. Om versnippering te voorkomen, zal een geharmoniseerde, pan-Europese digitale rapporteringsverplichting gestandaardiseerde datarapportering bevatten. Hierdoor kunnen belastingdiensten transacties in realtime controleren, wat de btw-naleving en transparantie in alle lidstaten vergroot.

Opvallend is dat de deadline voor rapportering is verlengd naar 10 dagen, ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van 2 werkdagen na het uitreiken van de e-factuur. Het staat elke lidstaat vrij om zijn eigen rapporteringsprotocollen en technische specificaties te ontwikkelen. Lidstaten kunnen afnemers van goederen of diensten ook vrijstellen van het rapporteren van de transactie als ze op andere wijze zekerheid kunnen verkrijgen. Naast de bestaande informatie die vereist is voor de opgaaf intracommunautaire prestaties, zal er extra informatie worden gevraagd, waaronder bankgegevens om betalingen te kunnen volgen, hoewel de verplichting voor de betalingsdatum is vervallen. Met de introductie van de DRR zal de bestaande icp-aangifte (EC Sales List - ESL) of de retrospectieve rapportering verdwijnen.

Het oude VIES (Systeem voor de uitwisseling van btw-informatie, een actuele EU-tool voor de controle van btw-nummers) zal in juli 2032 gefaseerd worden afgeschaft. Het wordt vervangen door een nieuwe 'Centrale VIES'-database die wordt onderhouden door de Europese Commissie, ontworpen om transactiegegevens binnen de EU te centraliseren en te verbeteren. Deze nieuwe database zal DRR-transacties en identificatiegegevens van belastingplichtigen (waaronder btw-nummers) bevatten, en integreren met het Customs Surveillance System en het Centraal Elektronisch Systeem voor betalingsinformatie (CESOP). Het zal klanten ook transparantie bieden over intra-EU-transacties die op hun btw-nummer zijn gerapporteerd, mogelijk via een gemeenschappelijk eindpunt bij de Europese Commissie.

Belastingplichtigen zullen profiteren van verplichte hulpmiddelen om de verzending van factuurgegevens naar de belastingdienst te vergemakkelijken, hetzij rechtstreeks, via externe dienstverleners of via beschikbare openbare portalen. Hoewel er op EU-niveau geen specifieke rapporteringsprotocollen verplicht worden gesteld, wat lidstaten de flexibiliteit geeft om hun implementatie op maat in te richten, moeten landen met bestaande verplichte e-rapporteringssystemen die vóór 1 januari 2024 zijn ingevoerd, zich tegen 1 januari 2035 aanpassen aan de pan-Europese standaard.

Andere ViDA-pijlers en updates

Naast e-facturatie en digitale rapporteringsverplichtingen introduceert ViDA belangrijke wijzigingen in het e-commercepakket, waarmee het Onestopshop (OSS)-systeem aanzienlijk wordt versterkt. Dit systeem stelt bedrijven die in meerdere Europese landen actief zijn in staat om btw-aangiften vanuit één enkele locatie in te dienen, wat de administratieve last van de btw-afhandeling in verschillende rechtsgebieden aanzienlijk vermindert. De eerste OSS-wijzigingen, die met name betrekking hebben op B2C-leveringen, gaan in vanaf 1 januari 2027, met verdere uitbreidingen gepland voor 2028. In lijn hiermee worden ook de drempels voor verkoop op afstand bijgewerkt en wordt het toepassingsgebied van de OSS uitgebreid. Dit vereenvoudigt de btw-naleving voor bedrijven die in meerdere EU-landen actief zijn, door hen in staat te stellen hun btw-aangiften vanuit één centrale locatie in te dienen.

Daarnaast zal de pijler ;'Platformeconomie' nieuwe btw-verplichtingen introduceren voor digitale platforms (zoals Airbnb, Uber, etc.), die lange tijd hebben gefunctioneerd zonder dezelfde btw-verantwoordelijkheden als traditionele bedrijven. ViDA zal hen verplichten om btw te innen en af te dragen over bepaalde transacties, wat zorgt voor een eerlijker en evenwichtiger btw-systeem en de naleving stimuleert binnen de platformeconomie, die grote hoeveelheden grensoverschrijdende transacties faciliteert. In juli 2028 begint een vrijwillige fase voor platforms voor het delen van ritten en accommodatie (veronderstelde leverancier), met een verplichte toepassing vanaf januari 2030.

Deze bredere wijzigingen dragen bij aan een alomvattende herziening van het btw-stelsel in de EU, waarbij de eerlijkheid en efficiëntie worden vergroot in het digitale tijdperk.

Conclusie: Een transparanter en efficiënter btw-systeem

Met ViDA zet de EU grote stappen in de richting van een efficiënter, transparanter en fraudebestendiger btw-stelsel. Belangrijke maatregelen zoals e-facturatie, e-rapportering en de uitbreiding van btw-verplichtingen naar digitale platforms zullen helpen de btw-inning te verbeteren, fraude te verminderen en de btw-naleving te vereenvoudigen voor bedrijven in de hele EU.

Naarmate ViDA vordert, zal het een cruciale rol spelen in het verbeteren van de btw-naleving en het waarborgen van een eerlijkere belastingheffing voor alle bedrijven die in de EU actief zijn.