:quality(80))
Dit artikel is bijgewerkt om rekening te houden met het meest recente rapport over de btw-kloof (editie 2025). Dit rapport bevat de nieuwste analyse van het verschil tussen de wettelijk verschuldigde btw en de btw die effectief werd geïnd voor het jaar 2023. Daarnaast introduceert het rapport voor het eerst een beoordeling van de btw-beleidskloof (VAT policy gap): de misgelopen inkomsten als gevolg van verlaagde tarieven en vrijstellingen. Dit zorgt voor een vollediger inzicht in de totale btw-verliezen binnen de EU-lidstaten.
Wat is de btw-kloof?
De btw-kloof is het verschil tussen de btw die wordt aangegeven en de btw die effectief wordt geïnd. Dit verschil wordt veroorzaakt door verschillende factoren, waarvan belastingfraude de belangrijkste is. Frauduleuze facturen worden ingediend bij de belastingadministratie om btw terug te vorderen die in werkelijkheid niet bestaat.
Schattingen van de btw-kloof zijn cruciaal om de omvang en aard van verloren btw-inkomsten als gevolg van niet-naleving en het ontwerp van regelgeving bloot te leggen. Ze bieden waardevolle inzichten voor onderbouwde beleidsbeslissingen en verbeteringen in het belastingbeheer, en werpen licht op strategieën om de efficiëntie van btw-inning te verhogen.
De btw-kloof bestaat wereldwijd en is momenteel een probleem voor veel Europese lidstaten, waar de kloof oploopt tot miljoenen en in sommige gevallen zelfs miljarden euro’s.
Elke btw-derving heeft een grote impact op nationale begrotingen. In 2021 was btw goed voor ongeveer 27% van de totale jaarlijkse belastingontvangsten van de algemene overheid in de EU.². Landen en hun belastingadministraties kunnen hun uitgaven aan openbare diensten moeilijk plannen wanneer de verwachte btw niet overeenkomt met de daadwerkelijk ontvangen btw.
Daarom investeren veel landen aanzienlijk tijd en middelen om hun btw-kloof te dichten.
In de meest recente edities van de btw-kloofanalyse van de Europese Commissie is het concept van de btw-kloof verder verfijnd door duidelijk onderscheid te maken tussen twee componenten.
De btw-nalevingskloof (VAT compliance gap) verwijst naar inkomstenverliezen als gevolg van niet-naleving van btw-regels, waaronder fraude, ontwijking, insolventie en administratieve fouten.
Parallel daaraan schat de Commissie nu ook de btw-beleidskloof, die de misgelopen inkomsten meet als gevolg van beleidskeuzes zoals verlaagde btw-tarieven, vrijstellingen en bijzondere regelingen, vergeleken met een hypothetisch “ideaal” btw-systeem met één uniform tarief en zonder vrijstellingen.
Dit onderscheid maakt het mogelijk om inkomstenverliezen door handhavings- en nalevingsproblemen te scheiden van verliezen die voortvloeien uit bewuste keuzes in het belastingbeleid.
Geschiedenis van het EU btw-kloofrapport
Elk rapport analyseert de btw-kloof op basis van gegevens van twee jaar vóór publicatie, aangezien de noodzakelijke data voor een volledige analyse van het voorgaande jaar bij publicatie nog niet beschikbaar zijn.
Het eerste rapport, gepubliceerd in 2009, onderzocht de btw-kloof in 25 EU-lidstaten voor het jaar 2007. Het volgende rapport verscheen in 2014, en sindsdien jaarlijks.
Het rapport biedt een opsplitsing van de btw-kloof per lidstaat, zowel in absolute bedragen als in procenten van de verloren btw-inkomsten ten opzichte van de totale door de lidstaat geclaimde btw. Beide cijfers zijn essentieel: het absolute bedrag toont de werkelijke omvang van het btw-verlies, wat belangrijk is voor de totale EU-cijfers, terwijl het percentage aangeeft welk aandeel van de verwachte btw niet wordt geïnd.
Belangrijkste bevindingen uit het btw-kloofrapport 2025 (gegevens voor 2023)
Volgens het btw-gaprapport 2025 van de Europese Commissie bedroeg de geschatte btw-nalevingskloof in de Europese Unie voor het jaar 2023 ongeveer €128 miljard, wat overeenkomt met ongeveer 9,5% van de totale btw-verplichting.
Dit cijfer vertegenwoordigt het verschil tussen de btw die bij volledige naleving geïnd had moeten worden en de btw die daadwerkelijk door de belastingadministraties in de EU werd ontvangen.
Het rapport benadrukt dat na meerdere jaren van dalende btw-kloven de ramingen voor 2023 wijzen op een omkering van de neerwaartse trend die tijdens de pandemie werd waargenomen. Dit weerspiegelt nieuwe uitdagingen op het vlak van naleving en handhaving in een veranderende economische context.
Welke landen hebben opvallende veranderingen doorgemaakt?
Het BTW-kloofrapport 2025 toont aanzienlijke verschillen in btw-naleving tussen de EU-lidstaten in 2023 en benadrukt zowel aanhoudende uitdagingen als sterke prestaties.
Roemenië noteerde relatief gezien de hoogste btw-nalevingskloof, met naar schatting 30,0% van de btw-verplichting die niet werd geïnd. Malta volgde met een nalevingskloof van ongeveer 24,2%, wat wijst op blijvende structurele en administratieve uitdagingen.
Verschillende lidstaten rapporteerden nalevingskloven boven het EU-gemiddelde, waaronder Polen, waar de btw-nalevingskloof werd geschat op ongeveer 16,0% van de totale btw-verplichting.
Daartegenover staat een groep landen met bijzonder lage btw-nalevingskloven in 2023. Oostenrijk noteerde de laagste geschatte kloof met ongeveer 1,0%, gevolgd door Finland met circa 3,0%, wat wijst op hoge nalevingsniveaus en een efficiënte belastingadministratie.
Deze resultaten onderstrepen de ongelijke verdeling van btw-nalevingsprestaties binnen de EU en tonen aan dat sommige lidstaten een zeer hoge inningsgraad behouden, terwijl andere blijven worstelen met het dichten van hun btw-nalevingskloof.
Inzicht in de btw-beleidskloof
Naast de btw-nalevingskloof analyseert de Europese Commissie nu ook de btw-beleidskloof, die de impact van fiscale beleidskeuzes op potentiële btw-inkomsten in kaart brengt.
De btw-beleidskloof meet het verschil tussen de btw die zou worden geïnd onder een hypothetisch “ideaal” btw-systeem met één uniform tarief op alle finale consumptie en zonder vrijstellingen, en de btw die naar verwachting wordt geïnd onder de huidige btw-regels.
Volgens het btw-kloofrapport 2025 werd de btw-beleidskloof in de Europese Unie in 2023 geraamd op 50,5%. Dit betekent dat meer dan de helft van de potentiële btw-inkomsten verloren gaat door verlaagde tarieven, vrijstellingen en andere beleidsmatige afwijkingen van het ideale btw-systeem.
In tegenstelling tot de btw-nalevingskloof weerspiegelt de beleidskloof geen fraude of handhavingsproblemen, maar wel de inkomstenimpact van bewuste wetgevende en beleidsbeslissingen van overheden.
Uitbreiding van de btw-kloofanalyse naar EU-kandidaatlanden
Voor het eerst is de btw-kloofanalyse van de Europese Commissie uitgebreid tot buiten de EU-lidstaten en omvat ze ook geselecteerde EU-kandidaat- en potentiële kandidaatlanden. Deze methodologische uitbreiding heeft tot doel een bredere vergelijkende kijk te bieden op btw-nalevingsniveaus en administratieve effectiviteit.
Op basis van de ramingen voor 2023 in het rapport van 2025 werd de btw-nalevingskloof geschat op ongeveer 5,4% in Georgië, 8,1% in Kosovo en 24,6% in Albanië.
Hoewel deze cijfers niet rechtstreeks vergelijkbaar zijn met die van EU-lidstaten wegens verschillen in belastingsystemen en databeschikbaarheid, vormt hun opname een belangrijke stap richting meer transparantie en afstemming in de meting van de btw-kloof in Europa.
Wat doen lidstaten om hun btw-kloof te verkleinen?
Naast verschillende fiscale stimuli (zoals verlaagde tarieven) hebben veel landen verplichte e-facturatie of e-rapportering ingevoerd of zijn ze hiermee bezig. Verplichte e-facturatie of e-reporting kan helpen om de btw-kloof te dichten, mits ze wordt ondersteund door de juiste procedures.
Elektronische facturatie
Ten eerste vermindert een elektronische factuur in een gestructureerd elektronisch formaat de fouten en inconsistenties die vaak voorkomen bij papieren facturen.
Correcte facturatie is cruciaal voor een nauwkeurige btw-berekening. De invoering van e-rapportering stelt belastingadministraties in staat om btw-informatie accurater te beoordelen, economische prestaties en trends te monitoren en afwijkingen, fouten en fraude in een vroeg stadium te identificeren. Hoewel e-rapportering vaak samenhangt met een verplichting tot e-facturatie, kan ze ook los daarvan functioneren.
Roemenië had, ondanks gelijkenissen met andere lidstaten wat betreft macro-economische situatie en fiscale maatregelen, tot voor kort geen merkbare impact op de ontwikkeling van de btw-nalevingskloof. Tot 2022 waren Roemeense btw-plichtigen niet verplicht om transactiegegevens te rapporteren, in tegenstelling tot Letland, Hongarije, Polen en Slowakije. Deze afwezigheid heeft de effectiviteit van de belastinghandhaving waarschijnlijk negatief beïnvloed. Daarnaast rolt het land een grootschalige verplichting tot e-rapportering en e-facturatie uit, met startdatum 1 januari 2024.
Overheidsplatforms
Ten tweede hebben veel belastingadministraties binnen hun e-facturatieregels een overheidsplatform ingevoerd. Het platform en het regelgevend model verschillen per land, maar het kernobjectief is overal hetzelfde: het voorkomen van de circulatie van valse of frauduleuze facturen.
Sommige landen, zoals Turkije en Italië, vereisen dat de factuur eerst door het overheidsplatform wordt gevalideerd voordat ze de ontvanger bereikt. Andere landen, zoals Frankrijk in de nabije toekomst, vereisen dat de e-facturatiedienstverlener de factuurgegevens rechtstreeks aan het platform van de belastingadministratie doorgeeft namens de klant.
Ongeacht het gekozen model werken alle systemen naar hetzelfde doel toe: het beperken van btw-fraude en onrechtmatige btw-teruggaven, en zo bijdragen aan het dichten van de btw-kloof.
Aanvullende inzichten uit het 'Mind the Gap Report 2025'
Naast maatregelen zoals verplichte e-facturatie en e-rapportering beschrijft het Mind the Gap Report 2025 verschillende aanbevolen acties om belastingkloven in de EU-lidstaten te verkleinen:
“Build Estimation Capacity”: versterk belastingadministraties met gespecialiseerde teams en robuuste datasystemen om regelmatig belastingkloven te kunnen ramen voor verschillende belastingen.
“Review Past Policy Choices”: monitor, evalueer en rapporteer beleidsmatig veroorzaakte belastingkloven, zoals belastingvoordelen of concessies, om te verzekeren dat ze hun doel dienen en waar voor hun geld bieden.
“Systematic Reporting and Evaluation”: implementeer regelmatige rapportering over belastingkloven om het publieke vertrouwen te vergroten en gerichte strategieën te ondersteunen.
“Adopt Common Frameworks”: harmoniseer methodologieën voor het ramen van belastingkloven tussen lidstaten om consistentie en vergelijkbaarheid binnen de EU te garanderen.
“Invest in Tax Collection and Recovery”: automatiseer, digitaliseer en integreer IT-systemen; werk samen met andere stakeholders om de inning en invordering van achterstallige belastingen te verbeteren, inclusief betwiste schulden.
“Leverage Digitalisation and Cooperation”: versnel digitalisering (bv. AI) en internationale samenwerking (bv. DAC 1–9) om naleving te verbeteren. Hervormingen zoals VAT in the Digital Age (ViDA) ondersteunen e-facturatie, realtime rapportering en grensoverschrijdende datamatching.
Deze beleidsgerichte acties vullen digitaliseringsinitiatieven zoals verplichte e-facturatie aan en helpen zowel de nalevingskloof als, indirect, de beleidskloof aan te pakken, wat leidt tot een effectievere btw-inning binnen de EU.
Welke landen hebben al verplichte elektronische facturatie ingevoerd?
Veel landen wereldwijd, van Mexico tot Australië en van Japan tot Servië, hebben al verplichte elektronische facturatieprocessen ingevoerd.
Ook in Europa kondigen steeds meer landen hun plannen rond e-facturatie aan: B2G-e-facturatie wordt de norm en B2B-e-facturatie staat voor de deur.
Italië en Servië hebben al B2B-regelgeving ingevoerd. In 2024 starten Roemenië, Polen en Spanje met hun B2B-verplichtingen. Deze trend zet zich voort in Letland, Duitsland, Frankrijk en België, die allemaal gelijkaardige intenties hebben aangekondigd.
Op de hoogte blijven
Op de hoogte blijven van de btw-kloof is één uitdaging, maar bijblijven met verplichte regelgeving is vaak nog complexer.
Met Banqup Group kunt u gerust zijn: ons team van experts in e-facturatie en e-rapportering volgt dit voor u op. We actualiseren onze gids rond fiscale compliance en e-facturatie regelmatig en zorgen ervoor dat onze klanten steeds beschikken over de meest recente compliance-informatie en processen.
Blijf op de hoogte van de nieuwste inzichten en regelgeving rond btw-naleving door u te abonneren op onze maandelijkse nieuwsbrief over tax compliance en ons te volgen op LinkedIn.
Voor gedetailleerde informatie biedt het btw-gaprapport 2025 van de Europese Commissie een uitgebreide analyse van de nalevingskloof, de beleidskloof en voor het eerst ook de situatie in EU-kandidaatlanden. Het rapport bevat volledige landenoverzichten, methodologische toelichtingen en kernaanbevelingen om btw-kloof te verkleinen.
U kunt hier het volledige rapport, een executive summary en een factsheet raadplegen: Mind the Gap Rapport 2025